Stal nierdzewna sprawdzi się lepiej, gdy liczą się trwałość, intensywne użytkowanie i wszechstronność. Emalia będzie dobrym wyborem do zup, potraw kwaśnych oraz kuchni, w której ważna jest obojętność chemiczna powierzchni i łatwe czyszczenie. Najbardziej funkcjonalne rozwiązanie często polega na połączeniu obu typów naczyń.
Garnki emaliowane czy stalowe – najważniejsze różnice
Stal nierdzewna jest materiałem, z którego wykonuje się korpus garnka. Popularna stal 18/10 zawiera około 18% chromu i 10% niklu, dzięki czemu jest odporna na korozję i uszkodzenia mechaniczne.
Emalia nie jest natomiast oddzielnym metalem. To szklista powłoka nałożona na stalowy, najczęściej węglowy korpus. Tworzy gładką powierzchnię, która nie reaguje z żywnością, ale może odprysnąć po silnym uderzeniu albo gwałtownej zmianie temperatury.
| Cecha | Stal nierdzewna | Emalia |
|---|---|---|
| Trwałość mechaniczna | Wysoka odporność na zarysowania i uderzenia | Twarda powierzchnia, lecz ryzyko odprysków przy uderzeniu |
| Kontakt z żywnością | Zwykle bezpieczny, ale stal 18/10 zawiera nikiel | Powierzchnia obojętna chemicznie, dobra do potraw kwaśnych |
| Czyszczenie | Łatwa do mycia, zależnie od modelu nadaje się do zmywarki | Gładka i łatwa do czyszczenia, lecz wymaga miękkich akcesoriów |
| Indukcja | Tak, jeśli dno jest ferromagnetyczne | Tak, gdy stalowy korpus lub dno reaguje na magnes |
| Przeznaczenie | Gotowanie, smażenie, duszenie i pieczenie | Zupy, kompoty, sosy, potrawy kwaśne i gotowanie na małym ogniu |
Dlaczego warto wybrać stal nierdzewną?
Garnki ze stali nierdzewnej są dobrym fundamentem wyposażenia kuchni, ponieważ znoszą intensywną pracę. W niezarysowanym wnętrzu bez dodatkowej powłoki można używać metalowych łyżek, trzepaczek i łopatek. Stal lepiej radzi sobie także z przypadkowymi uderzeniami niż emalia.
Wiele modeli można stosować na gazie, płycie elektrycznej, ceramicznej i indukcyjnej. Garnki z odpowiednimi uchwytami mogą również trafić do piekarnika, a część nadaje się do mycia w zmywarce. Przed zakupem trzeba jednak sprawdzić instrukcję konkretnego modelu, zwłaszcza w przypadku pokrywek i uchwytów.
Główną trudnością jest przywieranie. Stal nierdzewna nie ma powłoki nieprzywierającej, dlatego przy smażeniu trzeba odpowiednio rozgrzać naczynie, dodać tłuszcz i nie przesuwać składników zbyt wcześnie. Przy gotowaniu zup, makaronu czy warzyw problem ten zwykle nie ma większego znaczenia.
Jeśli wybierasz stalowy komplet, zwróć uwagę na grubość dna, stabilność uchwytów oraz oznaczenie kompatybilności z indukcją. Grubsze, wielowarstwowe dno zwykle lepiej rozprowadza ciepło niż bardzo cienka blacha.
Co wyróżnia garnki emaliowane?
Emaliowany garnek ma stalowy korpus pokryty warstwą szkliwa. Gładka powierzchnia jest nieporowata i obojętna chemicznie, dlatego dobrze sprawdza się przy gotowaniu pomidorów, kompotów, kiszonek i innych kwaśnych potraw. Nie zmienia smaku ani zapachu jedzenia.
Z tego powodu emalia bywa wybierana przez osoby z alergią na nikiel, a także do przygotowywania posiłków dla dzieci. Trzeba jednak rozróżnić cechę samej powłoki od całej konstrukcji naczynia. Jeśli emalia odpryśnie, odsłonięta stal może zacząć korodować. Naczynie z uszkodzeniem wewnątrz należy wycofać z gotowania.
Emalia jest twarda, ale krucha. Nie należy uderzać łyżką o brzeg garnka ani używać metalowych trzepaczek, druciaków i ostrych narzędzi. Najlepsze będą przybory drewniane, silikonowe lub nylonowe.
Szczególnej uwagi wymaga szok termiczny. Nie zalewaj gorącego garnka zimną wodą i nie stawiaj pustego naczynia na mocno rozgrzanym palniku. Gwałtowna zmiana temperatury lub przegrzanie może spowodować pęknięcie i odpryski szkliwa. Przypalenie lepiej odmoczyć, na przykład gotując przez kilka minut wodę z sodą, a następnie umyć miękką gąbką.
Garnki emaliowane mogą działać na indukcji, ponieważ stal pod powłoką jest zwykle ferromagnetyczna. Nie zakładaj jednak, że każdy model ma identyczne właściwości. Oznaczenie producenta albo prosty test magnesem pozwolą sprawdzić kompatybilność. Także możliwość mycia w zmywarce zależy od konkretnego produktu. Nawet jeśli producent ją dopuszcza, częste mycie może z czasem zmatowić dekor i powierzchnię.
Co wybrać do konkretnego stylu gotowania?
Decyzję łatwiej podjąć, gdy zamiast porównywać same materiały, odniesiesz je do codziennych czynności. Stal i emalia mogą pełnić różne funkcje w tej samej kuchni.
Wybierz stal nierdzewną, jeśli:
- Gotujesz codziennie i zależy Ci na odporności na uderzenia oraz zarysowania.
- Chcesz używać metalowych akcesoriów kuchennych.
- Potrzebujesz naczyń do smażenia, duszenia i pieczenia w zależności od konstrukcji modelu.
- Często korzystasz ze zmywarki i wybierasz naczynia opisane przez producenta jako przystosowane do takiego mycia.
- Wolisz jeden uniwersalny zestaw do większości zadań.
Wybierz emalię, jeśli:
- Gotujesz dużo zup, kompotów, sosów pomidorowych i innych potraw kwaśnych.
- Chcesz powierzchni, która nie reaguje z żywnością i nie zmienia jej smaku.
- W kuchni gotują osoby uczulone na nikiel lub szczególnie wrażliwe na skład materiału.
- Cenisz gładką powierzchnię łatwą do ręcznego mycia.
- Podoba Ci się klasyczna forma i możliwość podania potrawy bezpośrednio w garnku.
Niezależnie od materiału dopasuj pojemność do porcji. Mały garnek wystarczy do sosu, mleka lub kaszy, średni sprawdzi się przy zupie dla kilku osób, a wysoki będzie wygodniejszy do wywaru albo większej ilości makaronu. W przypadku emalii szczególnie ważna jest pokrywka, która ogranicza utratę ciepła podczas długiego gotowania.
W pielęgnacji obu typów naczyń przydadzą się proste zasady:
- Myj garnek zgodnie z zaleceniami producenta.
- Do emalii używaj miękkiej gąbki lub delikatnej szczotki.
- Nie schładzaj rozgrzanego garnka emaliowanego zimną wodą.
- Nie zostawiaj pustego naczynia na włączonym polu grzejnym.
- Po odpryśnięciu emalii nie przygotowuj w garnku kolejnych potraw.
Stal czy emalia – co sprawdzi się najlepiej?
Stal nierdzewna będzie rozsądniejszą bazą dla osoby, która gotuje intensywnie i oczekuje odporności na codzienne zużycie. Emalia lepiej uzupełni kuchnię, w której często powstają zupy, przetwory i kwaśne dania, a także wtedy, gdy ważna jest neutralność powierzchni dla żywności.
Nie trzeba wybierać jednego materiału na wszystkie lata. Stalowy zestaw jako podstawa i jeden lub dwa garnki emaliowane do zup oraz dań kwaśnych pozwalają dopasować naczynie do potrawy bez rezygnowania z trwałości ani łatwej pielęgnacji.
